พร มาจากคำว่า วร (อ่านว่า วะระ) แปลว่า ประเสริฐ, สิ่งที่ดี ๆ
การขอพร ความหมายในภาษาไทยที่คนทั่วไปเข้าใจกันหมายถึง ขอสิ่งดี ๆ ให้, อ้อนวอน, ร้องขอในสิ่งที่ดี. “ขอพรจากสิ่งศักดิ์สิทธิ์”
การขอพรในสมัยพุทธกาล คือการร้องขอในสิ่งที่ดีเช่นกัน แต่ต่างกันตรงที่สิ่งที่ดีนั้นหมายถึงความดีของผู้ขอเอง หมายความว่า การขอพร ก็คือการขอเพื่อให้ตนได้โอกาสทำความดี ซึ่งความดีที่ตนได้ทำนั่นแหล่ะคือสิ่งดี ๆ จากพร ดังเช่นนางวิสาขามหาอุบาสิกา ผู้ขอพร 8 ประการจากพระพุทธเจ้า
ครั้งหนึ่งสมัยพุทธกาล พระศาสดาประทับ ณ พระเชตวันมหาวิหาร เมืองสาวัตถี นางวิสาขาได้มาฟังธรรม แล้วเกิดความเลื่อมใสศรัทธายิ่งนัก จึงได้ทูลอาราธนาพระศาสดาและหมู่พระภิกษุสงฆ์ไปฉันที่บ้านของนางในวันรุ่งขึ้น
เช้าวันนั้น เกิดฝนตกครั้งใหญ่ ตกในทวีปทั้ง 4 พระศาสดาจึงรับสั่งให้ภิกษุทั้งหลายสรงสนานกาย พระสงฆ์ทั้งหลายที่ไม่มีผ้าอาบน้ำฝนจึงออกมาสรงน้ำฝนโดยร่างเปลือยกายอยู่
เมื่อได้เวลาภัตตาหาร นางวิสาขามหาอุบสิกาจึงได้ส่งสาวใช้ไปกราบทูลอาราธนาพระศาสดาและนิมนต์ภิกษุมารับภัตตาหารที่บ้านของตน เมื่อนางทาสีไปถึงที่วัดเห็นภิกษุทั้งเปลื้องผ้าสรงสนานกาย ก็เข้าใจว่า ในอารามมีแต่พวกชีเปลือย (อาชีวกนอกพระพุทธศาสนา) ไม่มีภิกษุอยู่จึงกลับบ้าน ส่วนนางวิสาขานั้นเป็นสตรีที่ฉลาดรู้แจ้งในเหตุการณ์ทั้งปวง จึงได้ส่งสาวใช้ไปอีกครั้ง
เมื่อถวายภัตตาหารแก่พระสงฆ์มีพระพุทธเจ้าเป็นประมุขในวันนั้นแล้ว นางจึงได้โอกาสอันควรทูลขอพร 8 ประการต่อพระศาสดา
พระศาสดาทรงอนุญาตพร 8 ประการคือ
- ขอถวายผ้าวัสสิกสาฎก (ผ้าอาบน้ำ) แก่พระสงฆ์เพื่อปกปิดความเปลือยกาย (ผ้าวัสสิกสาฎก)
- ขอถวายภัตแต่พระอาคันตุกะ เนื่องจากพระอาคันตุกะไม่ชำนาญหนทาง (อาคันตุกภัต)
- ขอถวายคมิกภัตแก่พระผู้เตรียมตัวเดินทาง เพื่อจะได้ไม่พลัดจากหมู่เกวียน (คมิกภัต)
- ขอถวายคิลานภัตแก่พระอาพาธ เพื่อไม่ให้อาการอาพาธกำเริบ (คิลานภัต)
- ขอถวายภัตแก่พระผู้พยาบาลพระอาพาธ เพื่อให้ท่านนำคิลานภัตไปถวายพระอาพาธได้ตามเวลา และพระผู้พยาบาลจะได้ไม่อดอาหาร (คิลานุปัฏฐากภัต)
- ขอถวายคิลานเภสัชแก่พระอาพาธ เพื่อให้อาการอาพาธทุเลาลง (คิลานเภสัช)
- ขอถวายยาคูเป็นประจำแก่สงฆ์ (ยาคู คือข้าวต้มชนิดละเอียด)
- ขอถวายผ้าอุทกสาฎก ( ผ้าอุทกสาฎก ผ้าอาบน้ำใช้อาบน้ำได้ตลอดชีวิตสำหรับภิกษุณี) แก่ภิกษุณีสงฆ์เพื่อปกปิดความไม่งามและไม่ให้ถูกเย้ยยัน
โดยนางวิสาขาได้ให้เหตุผลการถวายผ้าอาบน้ำฝนว่า เพื่อให้ใช้ปกปิดความเปลือยกายในเวลาสรงน้ำฝนของพระสงฆ์ที่ดูไม่งามดังกล่าว (ส่วนข้ออื่น ๆ นางก็ให้เหตุผลเช่นกัน) ดังนั้น นางวิสาขาจึงเป็นอุบาสิกาคนแรกที่ได้รับอนุญาตให้ถวายผ้าอาบน้ำฝน (วัสสิกสาฏก) แก่พระสงฆ์
ที่มา วันเข้าพรรษา
จะเห็นว่า การขอพรของอริยสาวกอริยสาวิกา หมายถึงการขอโอกาสในการทำความดี ทำในสิ่งที่ประเสริฐ ส่วนทุกวันนี้ การขอพรมักจะหมายถึงการขอในสิ่งที่ตนต้องการสิ่งที่ตนปรารถนาจากสิ่งศักดิ์สิทธิ์ บางคนคิดว่าขอปากเปล่าเฉย ๆ อาจจะไม่มีกำลังพอ หรือไม่เป็นที่พอใจของสิ่งศักดิ์สิทธิ์ จึงนำสิ่งของต่าง ๆ มาถวายก่อน เป็นต้นว่า ดอกไม้ ธูปเทียน ไข่ ขนม นม รูปปั้นตุ๊กตารูปสัตว์ต่าง ๆ หรือบางคนไม่ไว้ใจสิ่งศักดิ์สิทธิ์ว่าจะให้ในสิ่งที่ตนขอหรือไม่ (ไม่กล้าลงทุนถวายก่อน) จึงได้มีการบนบาน เช่น หากตนได้ตามที่ขอ ก็จะนำสิ่งนั้นสิ่งนี้มาถวาย
