พระว่านจําปาสัก เป็นพระเนื้อว่านที่อายุเก่า มีอายุการสร้างกันมาหลายยุคสืบต่อกันมา คาดว่าเป็นพระเครื่องที่พระเกจิยุคก่อนได้สร้างไว้ มิเช่นนั้นก็บุคคลทั่วไปสร้างไว้เป็นพุทธบูชา การสร้างพระจำปาสักนั้นไม่มีบันทึกไว้เป็นข้อมูลที่ชัดเจนนัก มีหลายขนาด สีและเนื้อหาอาจจะแตกต่างกันตามยุคและผู้สร้าง การดูพระว่านจำปาสักนั้นต้องอาศัยความเก่าของว่านเป็นหลักซึ่งบ่งบอกอายุในการสร้าง
พระว่านจำปาสักพบมากทางฝั่งประเทศลาว แถบอีสาน ภาคเหนือของประเทศไทย เมื่อก่อนพบเจอตามโคนไม้ ตามถ้ำ ตามโพรงต้นไม้ ในป่า บรรจุอยู่ในกรุหรือเจดีย์ก็มี มวลสารเป็นเนื้อว่าน มีความแห้งหดตัวตามธรรมชาติ องค์พระว่านจำปาสักส่วนใหญ่จะตื้นบาง มีหลายขนาด หลายพิมพ์
เหตุที่ได้ชื่อว่าพระว่านจำปาสัก น่าจะเป็นเพราะพบเจอพระประเภทนี้หรือรู้จักครั้งแรกในเมืองจำปาสัก ประเทศลาว ต่อมาเมื่อเจอพระที่มีลักษณะเหมือนกันตามแถบท้องถิ่นอีสาน และภาคเหนือ ตามวัดเก่า ตามถ้ำ หรือโคนไม้ ก็เรียกว่าพระว่านจำปาสักเช่นเดิม
เอกลักษณ์เฉพาะของพระว่านจำปาสัก
- เป็นพระเนื้อว่าน
- พระว่านจำปาสักจะมีลักษณะบิดเบี้ยว เกิดจากการแห้งหดตัวของว่านตามกาลเวลา
- พระว่านจำปาสักจะมีหลายขนาด ขนาดเล็กสามารถเลี่ยมได้ก็มี ขนาดใหญ่เท่าฝ่ามือก็มี
- พระว่านจำปาสักพุทธศิลป์ไม่แน่นอน แต่ส่วนมากเป็นแบบเชียงรุ้ง
- พิมพ์ของพระว่านจำปาสัก มักจะพบเป็นรูปสามเหลี่ยมกรวย
พระว่านจำปาสัก แยกตามเนื้อที่พบ
- พระว่านจำปาสักเนื้อแก่ครั่ง บางคนเรียกพระขี้ครั่ง
- พระว่านจำปาสักแก่ว่าน คือเป็นพระเนื้อว่านล้วน ๆ
พุทธคุณ พระว่านจำปาสัก
- พระว่านจำปาสักมีพุทธคุณเด่นด้านคงกระพันชาตรีเป็นพิเศษ
- เมตตามหานิยมมหาเสน่ห์
- แคล้วคลาดปลอดภัย
- ป้องกันโรคภัย
- คนโบราณอาราธนาทำน้ำมนต์ หรือฝนน้ำดื่มกินรักษาโรคภัย ขับไล่ผีเข้า ผีปอบ
- ป้องกันคุณไสย ภูตผีปีศาจ มนต์ดำ
