บทความพระพุทธศาสนา

25 บุคคลที่พระภิกษุไม่พึงไหว้ ตามสถานที่และสถานะบุคคล

9 กันยายน 2021 | ธรรมะคุ้มครอง
ภิกษุที่ภิกษุด้วยกันไม่พึงไหว้ และ บุคคลที่ภิกษุไม่พึงไหว้
ภิกษุที่ภิกษุด้วยกันไม่พึงไหว้ และ บุคคลที่ภิกษุไม่พึงไหว้

25 บุคคลที่พระภิกษุไม่พึงไหว้

  1. ภิกษุผู้เข้าไปสู่บริเวณบ้านเรือน (พบกันในบ้าน)
  2. ภิกษุผู้เดินในทาง (พบกันในระหว่างทาง)
  3. ภิกษุผู้อยู่ในที่มืด
  4. ภิกษุผู้ไม่ทันสนใจ (ในภิกษุผู้จะไหว้) คือมัวสนใจในเรื่องอื่น ๆ ไม่ทันเห็น ไม่ทันสังเกต แม้ไหว้ก็คงไม่รู้
  5. ภิกษุผู้นอนหลับอยู่ (ต้องรอให้ท่านตื่น และลุกขึ้นมาเสียก่อน ยกเว้นท่านอาพาธ)
  6. ภิกษุกำลังดื่มข้าวยาคู
  7. ภิกษุผู้อยู่ในโรงฉัน
  8. ภิกษุเป็นศัตรู (ขณะที่กราบไหว้ อาจประทุษร้ายเอาได้)
  9. ภิกษุผู้ส่งใจไปที่อื่น
  10. ภิกษุผู้เปลือยกาย (ใช่ในโรงไฟ ในที่สรงน้ำ กำลังเปลือยกายสรงน้ำอยู่)
  11. ภิกษุผู้กำลังเคี้ยว
  12. ภิกษุผู้กำลังบริโภค
  13. ภิกษุผู้กำลังถ่ายอุจจาระ
  14. ภิกษุผู้กำลังถ่ายปัสสาวะ
  15. ภิกษุผู้อันสงฆ์ประกาศยกเสียจากหมู่ (ถูกลงอุกเขปนียกรรม)
  16. ภิกษุผู้อยู่ปริวาส (ในการออกจากอาบัติสังฆาทิเสส)
  17. ภิกษุผู้ควรแก่มูลายปฏิกัสสนา (การชักเข้าหาอาบัติเดิม ในการออกจากอาบัติสังฆาทิเสส)
  18. ภิกษุผู้ควรแก่มานัตต์ (ในการออกจากอาบัติสังฆาทิเสส)
  19. ภิกษุผู้ประพฤติมานัตต์ (ในการออกจากอาบัติสังฆาทิเสส)
  20. ภิกษุผู้ควรแก่อัพภาน (คือการสวดถอนจากอาบัติสังฆาทิเสส ภายหลังที่ประพฤติกรรมดั่งกล่าวในข้อต้น ๆ แล้ว) 
  21. ภิกษุผู้บวชภายหลัง
  22. บุคคลที่มิได้บวชเป็นภิกษุ (อนุปสัมบัน คือ สามเณร บุรุษทั่วไป ไม่เกี่ยวกับบรรลุธรรมไม่บรรลุธรรม ส่วนสตรีท่านแยกเป็นข้อ 24 แล้ว)
  23. ภิกษุต่างนิกาย (นานาสังวาส) แม้แก่กว่า แต่พูดไม่เป็นธรรม ไม่ตั้งอยู่ในธรรม
  24. มาตุคาม (ผู้หญิง แม้เป็นมารดาก็ตาม การแสดงความกตัญญูหรือการตอบแทนคุณนั้นมีหลายวิธี ไม่ใช่ไหว้อย่างเดียว)
  25. บัณเฑาะก์ (กระเทย,คนข้ามเพศทุกประเภท ข้อนี้ท่านแยกบัณเฑาะก์ออกจากบุรุษและสตรี)

การกำหนดบุคคลที่พระภิกษุไม่พึงไหว้ แต่ท่านแสดงไว้ต่างที่ต่างวาระกัน ข้อ 1-14 หมายถึงปกติภิกษุทั่วไป แต่ห้ามไหว้เมื่อท่านอยู่ในสถานที่หรือในกิริยา ฐานะ ที่ไม่พร้อมจะรับไหว้ หรือหากไหว้แล้วอาจจะดูไม่งามตาแก่ผู้พบเห็น

ข้อ 15 คือภิกษุที่ถูกสงฆ์ลงโทษ (ถูกลงอุกเขปนียกรรม)

ข้อ 16-20 คือ ภิกษุผู้ต้องอาบัติสังฆาทิเสส ระหว่างทำพิธีออกจากอาบัติ แม้จะมีพรรษาอายุสูงก็ไม่ควรกราบไหว้เพราะเท่ากับกำลังต้องโทษ

ข้อ 21 เป็นธรรมเนียมว่า ภิกษุผู้บวชก่อนไม่พึงไหว้ภิกษุผู้บวชภายหลัง แต่เมื่อถูกไหว้สามารถรับไหว้ได้

ข้อ 22-25 เป็นบุคคลที่ภิกษุไม่พึงไหว้โดยแท้ แม้ตั้งอยู่ในฐานะกษัตริย์ หรือบิดา มารดาก็ตาม ไม่เกี่ยวกับว่าบุคคลนั้นจะบรรลุธรรมหรือไม่บรรลุธรรม แต่เกี่ยวกับบุคคลนั้นไม่ได้เป็นภิกขุ

ที่มา ภิกษุที่ภิกษุด้วยกันไม่พึงไหว้ ๕ ประเภท

สวัสดียามเช้า พระคุ้มครอง